Elektrochirurgia monopolarna czy bipolarna – którą technikę wybrać?

Dylemat Chirurga: Monopolarna czy Bipolarna?

Elektrochirurgia jest nieodłącznym elementem współczesnej medycyny zabiegowej. Od drobnych wycięć zmian skórnych po skomplikowane resekcje narządów w onkologii – wykorzystanie prądu wysokiej częstotliwości pozwala na jednoczesne cięcie i hamowanie krwawienia. Jednak wybór odpowiedniej techniki – monopolarnej lub bipolarnej – nie jest jedynie kwestią preferencji operatora. To decyzja strategiczna, wpływająca na efektywność zabiegu, a przede wszystkim na bezpieczeństwo pacjenta.

W tym artykule, jako eksperci w dziedzinie sprzętu medycznego, przeanalizujemy obie metody. Wyjaśnimy mechanizmy ich działania, wskażemy kluczowe różnice i podpowiemy, w jakich scenariuszach klinicznych dana technika sprawdza się najlepiej.

Podstawy Fizyki: Jak Działa Elektrochirurgia?

Aby zrozumieć różnice, musimy spojrzeć na obwód elektryczny. Elektrochirurgia (często potocznie nazywana diatermią) wykorzystuje prąd zmienny o wysokiej częstotliwości (zazwyczaj od 300 kHz do kilku MHz). Prąd ten przepływając przez tkankę, napotyka opór (impedancję), co generuje ciepło wewnątrzkomórkowe. To ciepło powoduje:

• Waporyzację (Cięcie): Gwałtowne odparowanie wody rozrywa komórki.
• Desykację (Koagulacja): Powolne odparowanie wody powoduje obkurczenie białek i zamknięcie naczyń.

Kluczowa różnica między techniką monopolarną a bipolarną leży w drodze, jaką pokonuje prąd, aby zamknąć obwód elektryczny.

Technika Monopolarna: Siła i Wszechstronność

W układzie monopolarnym prąd płynie z generatora do elektrody aktywnej (np. noża elektrycznego, kulki), przechodzi przez ciało pacjenta i wraca do generatora poprzez elektrodę bierną (płytę uziemiającą przyklejoną na skórze, zazwyczaj na udzie).

Zalety Techniki Monopolarnej:

• Doskonałe cięcie: Jest to metoda z wyboru do wykonywania nacięć skóry, powięzi i mięśni. Zapewnia czyste cięcie z minimalnym uszkodzeniem termicznym brzegów.
• Koagulacja bezdotykowa: Tryby takie jak Spray Coagulation pozwalają na hamowanie krwawień z dużych powierzchni miąższowych.
• Wszechstronność: Szeroki wybór elektrod (nożowe, igłowe, pętlowe) pozwala na dostosowanie narzędzia do każdego etapu operacji.

Wymaga ona jednak bezwzględnej dyscypliny w naklejaniu elektrody biernej, aby uniknąć oparzeń w miejscu jej przyłożenia.

Technika Bipolarna: Precyzja i Bezpieczeństwo

W elektrochirurgii bipolarnej funkcję elektrody aktywnej i biernej pełnią dwie końcówki tego samego narzędzia (np. dwa ramiona pęsety bipolarnej). Prąd przepływa wyłącznie przez tkankę uchwyconą między końcówkami. Nie ma potrzeby stosowania płyty uziemiającej na ciele pacjenta.

Zalety Techniki Bipolarnej:

• Precyzja: Energia działa tylko tam, gdzie chirurg chwyci tkankę. Idealna do zamykania konkretnych naczyń krwionośnych.
• Mniejsze uszkodzenie termiczne: Ciepło nie rozprzestrzenia się na sąsiednie struktury (tzw. thermal spread jest minimalny).
• Praca w środowisku płynnym: Możliwość działania w polu operacyjnym zanurzonym w soli fizjologicznej (np. artroskopia, TURP).
• Bezpieczeństwo: Prąd nie wędruje przez całe ciało, co jest kluczowe dla pacjentów z implantami.

Do techniki tej wykorzystuje się specjalistyczne narzędzia chirurgiczne, takie jak pęsety bipolarne, nożyczki bipolarne czy kleszczyki do zamykania naczyń.

Zastosowania Kliniczne: Kiedy Wybrać Którą Metodę?

Wybór techniki zależy od rodzaju tkanki, lokalizacji zabiegu i pożądanego efektu.

Chirurgia Ogólna i Otwarta

Tutaj dominuje technika monopolarna. Umożliwia ona szybkie dotarcie do jam ciała, cięcie mięśni i koagulację drobnych naczyń w tkance podskórnej. Bipolara jest używana pomocniczo do hemostazy w trudnych, głębokich miejscach.

Neurochirurgia i Mikrochirurgia

W pobliżu delikatnych struktur nerwowych stosuje się niemal wyłącznie elektrochirurgię bipolarną. Minimalizuje ona ryzyko uszkodzenia nerwów przez błądzący prąd lub nadmierne ciepło.

Ginekologia i Urologia (Endoskopia)

W zabiegach takich jak histeroskopia czy resekcja przezcewkowa, coraz częściej odchodzi się od monopolaru na rzecz bipolaru. Pozwala to na użycie soli fizjologicznej jako medium płuczącego, co eliminuje ryzyko groźnego zespołu przewodnienia (zatrucia wodnego).

Specyfika Zabiegów Małoinwazyjnych

W chirurgii laparoskopowej operator widzi pole operacyjne na monitorze, ale ma ograniczone czucie głębi i dotyku. Tutaj wybór techniki ma wymiar krytyczny.

• Monopolar w laparoskopii: Używany w narzędziach takich jak L-hook (haczyk). Jest świetny do preparowania, ale niesie ryzyko oparzeń przez sprzężenie pojemnościowe (uszkodzenie izolacji narzędzia może poparzyć jelito poza polem widzenia kamery).
• Bipolar w laparoskopii: Narzędzia takie jak kleszczyki Maryland czy nowoczesne systemy zamykania naczyń (Vessel Sealing) są znacznie bezpieczniejsze. Stosuje się je, gdy laparoskop znajduje się blisko kluczowych narządów, np. moczowodu czy jelit.

Bezpieczeństwo Pacjenta i Implanty Elektroniczne

Pacjenci z wszczepionymi urządzeniami kardiologicznymi (rozrusznik serca, ICD) wymagają specjalnego podejścia. Prąd monopolarny przepływający przez klatkę piersiową może zostać zinterpretowany przez urządzenie jako migotanie serca, co może wywołać niepotrzebną defibrylację lub zahamować stymulację.

W takich przypadkach złotym standardem jest elektrochirurgia bipolarna, ponieważ prąd zamyka się w obrębie centymetra na końcówce narzędzia i nie zakłóca pracy serca ani implantów.

Tabela Porównawcza: Mono vs Bi

Nowoczesne Generatory w Ofercie Sy-Med

Wybór między monopolarem a bipolarem często sprowadza się do posiadania odpowiedniego generatora. Nowoczesne urządzenia dostępne w ofercie Sy-Med to hybrydowe platformy energetyczne, które obsługują obie te techniki, a często także zaawansowane zamykanie naczyń.

Dostarczamy kompletne rozwiązania dla bloków operacyjnych, w tym:

• Generatory elektrochirurgiczne z mikroprocesorowym sterowaniem tkankowym.
• Pełną gamę elektrod monopolarnych i bipolarnych.
• Specjalistyczne narzędzia do współpracy z systemami wizyjnymi, takimi jak endoskopy.

Nasze doświadczenie pozwala nam doradzać placówkom medycznym w doborze sprzętu, który zapewnia bezpieczeństwo pacjentów i komfort pracy chirurgów.

Najczęściej Zadawane Pytania (FAQ)

1. Jaka jest główna różnica między elektrochirurgią monopolarną a bipolarną?

Główna różnica leży w drodze przepływu prądu. W technice monopolarnej prąd płynie od elektrody aktywnej przez całe ciało pacjenta do elektrody biernej (płyty uziemiającej). W technice bipolarnej prąd przepływa wyłącznie między dwoma końcówkami narzędzia (np. pęsety), obejmując tylko niewielki fragment tkanki, bez konieczności stosowania płyty uziemiającej.

2. Która technika jest bezpieczniejsza dla pacjentów z rozrusznikiem serca?

Zdecydowanie bezpieczniejsza jest elektrochirurgia bipolarna. Ponieważ prąd nie przepływa przez ciało pacjenta, ryzyko zakłócenia pracy rozrusznika serca lub kardiowertera-defibrylatora (ICD) jest zminimalizowane. Mimo to, zawsze zalecana jest konsultacja kardiologiczna i monitorowanie pacjenta.

3. Czy techniką bipolarną można ciąć tkanki?

Standardowa elektrochirurgia bipolarna służy głównie do koagulacji (hemostazy). Chociaż istnieją zaawansowane narzędzia bipolarne z funkcją cięcia mechanicznego wspomaganego koagulacją, do czystego cięcia elektrycznego (elektrotomii) dużych powierzchni tkanek nadal preferowana jest technika monopolarna.

4. Kiedy stosować elektrochirurgię w środowisku płynnym (np. histeroskopia)?

W środowisku płynnym, zwłaszcza przy użyciu soli fizjologicznej (NaCl), konieczne jest stosowanie elektrochirurgii bipolarnej. Sól fizjologiczna przewodzi prąd, co w technice monopolarnej rozproszyłoby energię. Bipolarna histeroskopia (waporyzacja) jest standardem bezpieczeństwa.

5. Czy do laparoskopii lepiej używać narzędzi monopolarnych czy bipolarnych?

W laparoskopii stosuje się obie metody. Narzędzia monopolarne są idealne do szybkiego preparowania i cięcia. Narzędzia bipolarne są kluczowe dla bezpiecznej hemostazy w pobliżu wrażliwych struktur, ponieważ eliminują ryzyko przypadkowych oparzeń.

Skontaktuj się z Ekspertami Sy-Med

Szukasz niezawodnego sprzętu do elektrochirurgii? Skontaktuj się z nami, aby poznać ofertę generatorów i akcesoriów dopasowanych do Twojej specjalizacji.

Dane Kontaktowe

Systemy Medyczne Rafał Rosłaniec

ul. Kaczeńców 3
05-400 Otwock

Telefon: +48 606 767 352

E-mail: biuro@sy-med.pl

E-mail alternatywny: biuro.symed@wp.pl

NIP: 5321417516
REGON: 142369844

Zadzwoń do nas już dziś!